Bir satışta “%25 kâr ettim” demek, hangi tutarın referans alındığı bilinmeden eksik bir ifadedir. Kârı satış fiyatına böldüğünde bulduğun marj ile toplam maliyete böldüğünde bulduğun oran aynı değildir.
KISA CEVAP
Marj = kâr ÷ satış bedeli; maliyete göre kâr oranı = kâr ÷ toplam gider. Alış bedeliyle birlikte dahil ettiğin ek giderleri önce topla ve iki hesapta da aynı kâr tutarını kullan.
Önce hesap kapsamındaki gideri belirle
Ürünü 80 TL’ye alıp satışa ilişkin 10 TL ek gider yaptığını varsay. Hesaba dahil gider 90 TL’dir. 120 TL’ye satıldığında bu kapsamdaki kâr 30 TL olur. Ek giderin alış bedeline zaten dahil olup olmadığını kontrol et.
Aracımız girilen alış, satış ve ek giderlerin farkını gösterir. Dükkan kirası, çalışan gideri veya vergi gibi dahil etmediğin kalemleri kendiliğinden bilmez. Bu yüzden sonucu işletmenin bütün muhasebe kârı olarak adlandırmadan önce kapsamını tamamla.
Aynı 30 TL kârı iki paydayla hesapla
30 ÷ 120 × 100 = %25 satış marjıdır. 30 ÷ 90 × 100 = %33,33 ise toplam maliyete göre kâr oranıdır. Sayıların farklı çıkması hata değildir; sorular farklı tabanları kullanır.
Hedef marjdan satış bedeline geçmek için gideri 1 − hedef marj oranına böl. 90 TL gider ve %25 marj hedefinde 90 ÷ 0,75 = 120 TL bulunur. Giderin üzerine yalnız %25 eklemek 112,50 TL verir ve satış marjı %20’de kalır.
| Satış | Kâr | Satış marjı | Maliyete göre oran |
|---|---|---|---|
| 120 TL | 30 TL | %25 | %33,33 |
| 112,50 TL | 22,50 TL | %20 | %25 |
| 90 TL | 0 TL | %0 | %0 |
Komisyon yüzdeyse hangi tutardan kesiliyor?
Örnekteki 10 TL gider sabit kabul edildi. Gerçek komisyon satış bedelinin yüzdesiyse satış fiyatını değiştirince gider de değişir. Yeni senaryoda komisyonu yeniden hesaplayıp ek gider alanına güncel tutarı gir.
Vergi dahil satışla vergi hariç alış bedelini aynı tabloda gelişigüzel kullanma. Önce karşılaştırmanın dahil/hariç esasını eşitle. Bu yazı matematiksel fiyatlama örneğidir; bir ürün veya işlem için vergi oranı belirlemez.
Başabaş ve zarar durumunu da incele
Satış toplam giderle eşitse bu kapsamda kâr sıfırdır. Satışın giderin altına inmesi zarardır; negatif oranı pozitif kâr gibi okumamak gerekir. Fiyatı birkaç senaryoda değiştirerek ek giderlerin sonuca etkisini daha rahat görebilirsin.
Kendi hesabın için kontrol listesi
- Alış ve ek gider kapsamını eşitle.
- Hedefinin marj mı, maliyete göre oran mı olduğunu yaz.
- Satışa bağlı komisyonu her senaryoda yeniden hesapla.
Açıklamalı hesap örnekleri
80 TL alış + 10 TL gider, 120 TL satış
30 TL kâr, %25 satış marjı ve yaklaşık %33,33 maliyete göre oran oluşur.
Net kâr: 30 ₺
Örneği araçta aç →Giderin üzerine %25 eklenirse
22,50 TL kâr ve %20 satış marjı bulunur; maliyete göre oran %25’tir.
Net kâr: 22,5 ₺
Örneği araçta aç →Sık sorulan sorular
Marj ile kâr oranı aynı şey mi?
Kâr tutarı aynı olabilir; satış veya gider esas alınmasına göre oran değişir.
Araç bütün işletme giderlerini kapsar mı?
Yalnız girdiğin giderleri kapsar. Eksik giderleri ve kendi vergi/muhasebe esasını ayrıca kontrol et.
Kaynaklar ve kapsam
- MEB OGM Materyal — Yüzde hesapları ↗
Yüzde ve oran işlemlerinin matematiksel temeli.
Tablolardaki senaryolar ve hesap örnekleri HesapAtölyesi tarafından hazırlanmıştır. Kaynaklar belirtilen yöntemi veya kurum koşulunu destekler; örnek fiyatlar canlı piyasa verisi olarak sunulmaz.
İçerik incelemesi: . Kaynak ve doğrulama sürecimiz.